به نقل از روزنامه اطلاعات

انتقال بیماری از شیر آلوده



اشاره:
در بخش قبل به مواردی از بیماری‌هایی که ممکن است از طریق شیر آلوده به انسان منتقل شود اشاره شد و در ادامه مطلب به دیگر موارد بیماری‌زا که منشاء آن شیر آلوده است. پرداخته می شود.
***
مایکو باکتریوم
مطالعات و بررسی‌هایی که بر روی شیرهای غیر پاستوریزه انجام گرفته نشان دهنده آلودگی میکروبی از جمله مایکو باکتری‌ها بوده است. انتقال مدفوعی ـ دهانی مهمترین راه انتقال بیماری است.
در مراحل پیشرفته بیماری، انتقال آن از طریق شیر و آغوز صورت می‌پذیرد. از مطالعات سالهای قبل چنین برمی‌آید که تا 35 درصد گاوهایی که دارای علائم بالینی هستند، 19 درصد از گاوهای شدیداً دفع‌کننده باکتری و بدون علائم بالینی و 3 درصد از گاوهایی که دفع‌کننده ضعیف باکتری هستند، این جرم را همراه شیر منتشر
می‌کنند.
همچنین نشان داده شده است که 36 درصد گاوهای شدیداً دفع‌کننده باکتری و 9 درصد گاوهای دفع کننده خفیف باکتری، این میکروب را از طریق آغوز منتشر می‌کنند.
بنابراین آلودگی آغوز بیشتر از شیر (حدود 3 برابر) است. اخیراً نشان داده شده که پاستوریزه کردن آغوز هم کارساز نیست و باکتری در دمای پاستوریزاسیون هم زنده می‌ماند. مطالعات در مورد فراوانی مایکوباکتریوم‌ها در شیر و فرآورده‌های آن بسیار محدود است و اطلاعات در این باره کافی نیست و به بررسی‌های مستمر بیشتری نیاز خواهد بود.

سالمونلا
سالمونلاها، به خصوص انواع غیر از سالمونلا تیفی موریوم، بیش از پیش باعث عفونت غذایی می‌شوند و شیر فقط مسئول چند مورد شیوع و تک‌گیری عفونت شناخته شده است. ممکن است ماده گاوی که مبتلا به شکل بالینی سالمونلوز (اسهال، بی‌اشتهایی و غیره) باشد، سالمونلا را در شیر دفع کند، ولی در اکثر موارد، آلودگی به وسیله مدفوع حیوانات بیمار یا حامل انتقال می‌یابد.
گاهی اوقات عفونت در دامداری‌ها و در محیط اطراف حیوانات از راهی غیر از مدفوع دام‌ها، مثلاً از راه علوفه، فضولات جوندگان، گرد و غبار، وسایل شیردوشی و یا کارگردانی که شیر را دستکاری می‌کنند، طیور، مگس یا کنه‌ها انتقال یابد. آلودگی به طور غیرمستقیم از طرق دیگر نیز امکان‌پذیر است. مایه پنیر (با منشا حیوانی) که در تهیه پنیر از آن استفاده می‌شد، می‌تواند باعث آلودگی شود.
به ندرت سالمونلا از شیر و فرآورده‌های شیری پاستوریزه جدا شده است که احتمالاً دلیل آن آلودگی ثانویه است. در مورد فرآورده‌های تخمیری شیر مانند ماست و پنیر، بر اثر PH پایین و یا درصد بالای نمک و طی شدن مراحل رسیدن پنیر احتمال جداسازی سالمونلا ضعیف خواهد بود.
فرآورده‌های تخمیری و ترش شیر برای میکروارگانسیم محل زندگی نامساعدی هستند، با این وجود نمی‌توان به ترشی فرآورده اطمینان کرد، مخصوصاً در مورد فرآورده‌های محلی و بومی باید بررسی‌های دقیق انجام گیرد.


استافیلوکوکوس آرئوس
مسمومیت غذایی استافیلوکوکی از شایعترین مسمومیت‌های غذایی باکتریایی است که از طریق شیر و فرآورده‌های آن به انسان منتقل می‌شود. گونه استافیلوکوکوس آرئوس زهرابه‌ای به نام انتروتوکسین ایجاد می‌کنند که موجب گاستروآنتریت حاد در انسان می‌شود، وجود آنتروتوکسین از نظر ظاهری هیچ‌گونه تغییری در مواد غذایی بوجود نیاورده و هیچ‌گونه تأثیری در طعم و بوی مواد غذایی نمی‌گذارد.
آنتروتوکسین در مقابل حرارت مقاوم است. لذا این نوع مسمومیت غذایی ممکن است حتی هنگامی که شیر در شرایط بهداشتی خوب تولید و پاستوریزه شده باشد نیز اتفاق افتد، زیرا اگر شیر خام به مدت کافی در دمای مناسب برای ازدیاد استافیلوکوک قرار گیرد ممکن است مقادیر خطرناکی آنتروتوکسین تولید شود.
امکان آلودگی شیر و فرآورد‌ه‌های آن به استافیلوکوک طلایی بسیار زیاد است و در ایران نیز مانند بسیاری از نقاط جهان بیشترین مسمومیت‌های شیر و فرآورده‌های آن به وسیله انتروتوکسین استافیلوکوکی ایجاد می‌شود. پیشگیری از این امر بستگی به عوامل زیر دارد:
1) سرد کردن شیر به قدر کافی قبل از تحویل.
2) عدم اختلاط شیر گاوهایی که ناقل استافیلوکوک هستند با شیر گاوهای سالم.


* البته عوامل دیگری از قبیل عدم دقت بعضی از کارگران شیردوش که در بینی خود حامل استافیلوکوک هستند و کافی نبودن شستشو و سترونی وسایل، در این امر دخالت دارند. شستشوی قسمت قدامی پستان باید با دقت بیشتری انجام شود. عمل خشک کردن به هنگام شستن پستان اهمیت دارد به طوری که پستان شسته و خشک نشده دارای تعداد باکتری بیشتری نسبت به پستان شسته نشده است.
* دستکاری فرآورده‌های شیر توسط حاملین میکروارگانیسم امکان آلودگی را افزایش می‌دهد و این امر در مورد فرآورده‌هایی همچون کره، پنیر و بستنی صادق است.

یرسینیا انتروکولیتیکا
یرسینیا از خانواده انتروباکتریاسه بوده و گرنه یرسینیا انتروکولیتیکا در این خانواده سرماگرا و قادر به رشد در دمای 4 درجه سانتیگراد است. شیر و فرآورده‌های آن جزو آن دسته مواد غذایی هستند که امکان آلودگی‌ آن‌ها به میکرو ارگانیسم زیاد بوده و از این طریق موجب ابتلای انسان می‌شوند. یرسینیا در اثر پاستوریزاسیون شیر از بین می‌رود و وجود آن در شیر و فرآورده‌های پاستوریزه شیر به سبب پاستوریزاسیون ناقص یا آلودگی بعد از پاستوریزاسیون است.
اگرچه یرسینیا انتروکولیتیکا در ایران زیاد شایع نیست، ولی امکان آلودگی شیر و فرآورده‌های آن به میکرو ارگانیسم محتمل است. برای پیشگیری، پاستوریزاسیون شیر ضروری است. مطالعات بیشتری برای جستجو و فراوانی میکرو ارگانیسم با به کارگیری روش‌های جدید و دقیق مورد نیاز است.با توجه به تحقیقات انجام شده در ایران و نتایج به دست آمده، مشخص است که امکان آلودگی شیر خام به باکتری‌های بیماری‌زا بسیار زیاد است.
در ارتباط با عرضه و مصرف شیر خام به تمام مشکلات فوق می‌توان عامل مهم و بسیار تعیین کننده فرهنگ جامعه عرضه‌کننده و مصرف‌کننده و آگاه نبودن آنان در مورد شرایط نگهداری، حمل و نقل و مصرف شیر را هم اضافه کرد.
با توجه به تمام این مسایل عرضه شیر خام به صلاح بهداشت همگانی نبوده و این امر شدیداً سطح سلامت و بهداشت جامعه را کاهش خواهد داد، لذا عرضه شیر خام باید جداً ممنوع اعلام شود و به دنبال آن کنترل و بازرسی مراکزی که احتمال فروش شیر خام در آن‌ها می‌رود به طور مرتب صورت گیرد و در پایان‌ برنامه‌ریزی آموزشی برای مقاطع مختلف توسط مقامات ذیربط مورد توجه جدی قرار گیرد.


منبع:  http://www.ettelaat.com/new/index.asp

 
 
طراحی وب سایت : بازاریابی درون گرا -StartSite